民事訴訟拉丁法諺選(下)
小編按:這篇推送摘自雷立柏老師編寫的《拉英德漢法律格言辭典》。原文為拉丁語、英語、德語、漢語對照,小編以漢語譯文為主,以英德譯文為參照,抽選了其中涉及民事訴訟的拉丁法諺(主要來自羅馬法),并有一定的精簡和修改。
雷立柏老師為促進中西人文社科交流做了很大貢獻。點擊紅字,閱讀《經(jīng)濟觀察報書評》對他的專訪:獨行者雷立柏。
法諺翻譯著作權(quán)歸屬譯者雷老師。本推送僅供擴大中西文化交流之用,未經(jīng)譯者審校和授權(quán),如收到異議將立即刪除。向譯者雷老師致敬!

======================================
Lex non requirit verificari quod apparet curiae.
法律不要求證明對法庭而言顯而易見的事。
?
Minus solvit qui tardius solvit.
遲延給付等于減少給付。
?
Multitudo imperitorum perdit curiam.
不知法的人太多,會毀掉法庭。
?
Ne bis in idem.
一事不再理。
?
Ne eat index ultra petita partium.
法官不能超過訴請做判決。
?
Negantis nulla probatio.
否認(rèn)者無需舉證。
?
Nemo iudex in sua causa.
不能做自己案件的法官。
?
Nemo iudex sine actore.
沒有原告就沒有法官。
?
Nemo testis in propria causa.
不能做自己案件的證人。
?
?
Neque enim inaudita causa quemquam damnari aequitas ratio patitur.
公平正義的原則禁止未聽審一個人就對他做判決。
?
Nobiliores et benigniores praesumptiones in dubiis sunt praeferendae.
存疑時,應(yīng)當(dāng)采用更高尚、更寬容的推定。
?
Non omnis vox iudicis continet auctoritatem.
并非法官的每一句話都有法律效力。
?
Non sunt indicandae leges.
法律本身不能被審判。
?
Nostrum est iudicare secundum allegata et probata.
法官的任務(wù)是根據(jù)已主張的和已證明的做判決。
?
Notorium non eget probatione.
眾所周知的事物無需證明。
?
Novum iudicium non dat novum ius, sed declarat antiquum.
一個新的判決不產(chǎn)生一個新的法律,而是解釋了舊的法律。
?
Omnes actiones in mundo infra certa tempora habent limitationem.
任何訴訟都是有審理期限的。?
?
Omnia praesumuntur legitime facta, donec probetur contraium.
一切都應(yīng)推定為合法,直至能做出相反的證明。
?
Omnia probant quod non singula.
一切因素能綜合起來證明個別因素所不能證明的。
?
Ordnie placitandi servato, servatur et ius.
保護訴訟的秩序,就等于保護法律。
??
Par in parem non habet iurisdictionem.
平等者間無管轄權(quán)。
?
Parum est latam esse sententiam, nisi mandetur executioni.
判決不僅應(yīng)被做出,還應(yīng)被執(zhí)行。
?
Plus est oculatus testis unus quam auriti decem.
一個目擊證人勝過十個傳聞證人。
?
Potior est conditio defendentis.
被告的處境優(yōu)于原告。
?
Principia probant, non probantur.
原則可以證明其他,而原則本身無需證明。
?
Probatio specialis praevalet generali.
具體的證明勝過抽象的證明。
?
Probatio vinvit praesumptionem.
證明優(yōu)于推定。
?
Probatis extremis praesumitur media.
極端情況得證,也就能推定中間情況。
?
Quando lex aliquid alicui concedit, concedere videtur id sine quo res ipsa esse non potest.
當(dāng)法律賦予某人什么時,也就相應(yīng)賦予取得它的途徑。
?
Qui asscusare volunt, probationes habere debent.
想起訴的人,必須有證據(jù)。
?
Qui aliquid statuerit parte inaudita altera, aequum licet dixerit, haud aequum facerit.
如果裁判者未聽取一方的說法,即使裁判正確,也是違背正義的。
?
Qui approbat, non reprobat.
承認(rèn)的人不能同時否認(rèn)。
?
Qui destiterit agere, amplius et accusare prohibetur.
如果一個人放棄了訴訟,就不能再針對同一個問題第二次起訴。
?
Qui nimis probat, nihil probat.
想證明很多,就相當(dāng)于什么都沒證明。
?
Qui non negat fatetur.
不否認(rèn)就等于承認(rèn)。
?
Quod semel placuit, amplius displicere non potest.
一旦同意了一件事,就不能再收回。
?
Renuntiatio non praesumitur.
不能輕易推定一個人會放棄自己的權(quán)利。
?
Res iudicata alii non nocet.
判決不影響案外人。
?
Res iudicata ius facit inter partes.
判決對雙方有效。
?
Res iudicata pro veritate accipitur.
判決就像是真理。
?
Reus in excipiendo fit actor.
當(dāng)提出抗辯時,被告就像是原告。
?
Semper oportet ostendi originalem.
在訴訟中應(yīng)出示文書原件。
?
Sententia debet esse conformis libello.
判決應(yīng)當(dāng)與訴請相對應(yīng)。
Sententia facit ius, et legis interpretatio legis vim obtinet.
判決創(chuàng)造權(quán)利,法律解釋也有法律的效力。
?
Sententia incerta non valet.
不清楚的判決無效。
?
Sententia non fertur de non liquidis.
事實不清時不能做出判決。
?
Tam de se iudex iudicat quam de reo.
法官審判被告,同時也在審判自己。
?
Testes et documenta per produvtionem fiunt communia.
在法院展示的文書和證人證言,是原被告雙方都可以援用的。
?
Testimonia ponderanda sunt, non numeranda.
只有一個證人的證言是不夠的。
?
Testis non est iudicare.
審判不是證人的任務(wù)。
?
Ubi ius, ibi remedium.
有法律的地方就有救濟。
?
?
Ubi te invenio, ibi te iudico.
在哪里找到被告,就在哪里審判他。
?
Veredictum quasi dictum veritas, ut iudicium quasi iuris dictum.
陪審團的裁決就是真理的表達,法官的話就是法律的表達。
?
?
