鐵線蕨
共 3803字,需瀏覽 8分鐘
·
2023-11-09 02:11
Adiantum capillus-veneris L. Sp. Pl. 2: 1096. 1753; Sw. Syn. Fil. 124. 1806 Hook. Gen. Fil. t. 60B. 1838 et Sp. Fil. 2: 36. 1851; Hook. et Bak. Syn. Fil. 123. 1867; Bedd. Ferns S. Ind. t. 4. 1863 et Handb. Ferns Brit. Ind. 34. 1883; Milde, Fil. Europ. Atlant. 30. 1867; Franch, et Sav. Enum. P1. Jap. 2: 211. 1870; Benth. Fl. Austr. 7: 723. 1878; Clarke in Trans. Linn. Soc. II. Bot. 1: 452. 1880; Bak. in Journ. Bot. 23: 255. 1855; Christ, Farnkr. d. Erde 138. 1897; Diels in Engl. u. Prant1, Nat. Pflanzenfam. 1(4): 284. 1899; Christ in Bull. Herb. Boiss. Ser. 2. 1: 1020. 1901 et 4: 612. 1905 et Bull. Soc. Bot. France 52. Mem. 1: 61. 1905; Cop. Polypod. Philip. 93. 1905; C. Chr. Ind. Fil. 24. 1906 et in Acta Hort. Gortob. 1: 93. 1924; in Dansk Bot. Ark. 7: 125. 1932; v. A. v. R. Handb. Mal. Ferns 333. 1906; Ogata, Ic. Fil. Jap. In. 1. 1928; Ching in Sinensia 3: 340. 1933; Acta Phytotax. Sinica 6: 341. 1957 et Ic. Fil. Sin. 5: t. 216, f. 1-6. 1958; C. Chr. et Tard.-Blot in Lecomte, Not. Syst. 6: 170, 1937 et in Fl. Indo-Chine 7(2): 185. 1940; Tagawa in Jap. Bot. 14: 313. 1938 et Col. Illustr. Jap. Pterid. 65, t. 20, f. 117. 1959; H. Ito. Fil. Jap. Illustr. t. 71. 1944 et in Hara, Fl. East. Himal. 458. 1966 et 203, 1971; DeVol, Ferns East Centr. China in Notes Bot Chin. Mus. Heude No. 7. 115. 1945; Dickason in Ohio Journ. Sci. 46: 135. 1946; Holttum, Fl. Mal. 2: Ferns Mal. 600. f. 352. 1954; 侯寬昭等, 廣州植物志, 46. 1956; 傅書遐, 中國主要植物圖說 蕨類植物門 93, 圖 114. 1957; 北京植物志, 上冊, 99, 圖33. 1962; Grubov, Pl. Asiae Centr. 1: 77. 1963; Lawalree in Fl. Europaea 1: 10. 1964; Ohwi, Fl. Japan 46. 1965; Ic. Corm. Sin. 1: 168. f. 335. 1972; Fl. Tsinling 2: 74, t. 20, f. 1-3. 1974; Shieh in H. L. Li et al., Fl. Taiwan 1: 303. 1975; Y. L. Chang et al., Sporae Pterid. Sin. 172, f. 55 g, h; t. 35, f. 20, 24. 1976; Fl. Fujian. 1: 89. 1982; Ching et al. in C. Y. Wu, Fl. Xizang. 1: 96. 1983. ——Adiantum subemarginatum Christ in Bull. Herb. Boiss. Ser. 2. 3: 511. 1903. pro parte. ——Adiantum michelii Christ in Bull. Acad. Geogr. Bot. Mans. 10. 1910.
f. capillus-veneris.
植株高15-40厘米。根狀莖細(xì)長橫走,密被棕色披針形鱗片。葉遠(yuǎn)生或近生;柄長5-20厘米,粗約1毫米,纖細(xì),栗黑色,有光澤,基部被與根狀莖上同樣的鱗片,向上光滑,葉片卵狀三角形,長10-25厘米,寬8-16厘米,尖頭,基部楔形,中部以下多為二回羽狀,中部以上為一回奇數(shù)羽狀;羽片3-5對(duì),互生,斜向上,有柄(長可達(dá)1.5厘米),基部一對(duì)較大,長4.5-9厘米,寬2.5-4厘米,長圓狀卵形,圓鈍頭,一回(少二回)奇數(shù)羽狀,側(cè)生末回小羽片2-4對(duì),互生,斜向上,相距6-15毫米,大小幾相等或基部一對(duì)略大,對(duì)稱或不對(duì)稱的斜扇形或近斜方形,長1.2-2厘米,寬1-1.5厘米,上緣圓形,具2-4淺裂或深裂成條狀的裂片,不育裂片先端鈍圓形,具闊三角形的小鋸齒或具嚙蝕狀的小齒,能育裂片先端截形、直或略下陷,全緣或兩側(cè)具有嚙蝕狀的小齒,兩側(cè)全緣,基部漸狹成偏斜的闊楔形,具纖細(xì)栗黑色的短柄(長1-2毫米),頂生小羽片扇形,基部為狹楔形,往往大于其下的側(cè)生小羽片,柄可達(dá)1厘米;第二對(duì)羽片距基部一對(duì)2.5-5厘米,向上各對(duì)均與基部一對(duì)羽片同形而漸變小。葉脈多回二歧分叉,直達(dá)邊緣,兩面均明顯。葉干后薄草質(zhì),草綠色或褐綠色,兩面均無毛;葉軸、各回羽軸和小羽柄均與葉柄同色,往往略向左右曲折。孢子囊群每羽片3-10枚,橫生于能育的末回小羽片的上緣;囊群蓋長形、長腎形成圓腎形,上緣平直,淡黃綠色,老時(shí)棕色,膜質(zhì),全緣,宿存。孢子周壁具粗顆粒狀紋飾,處理后常保存。
世界種。在我國廣布于臺(tái)灣、福建、廣東、廣西、湖南、湖北、江西、貴州、云南、四川、甘肅、陜西、山西、河南、河北、北京。常生于流水溪旁石灰?guī)r上或石灰?guī)r洞底和滴水巖壁上,為鈣質(zhì)土的指示植物,海拔100-2800米;也廣布于非洲、美洲、歐洲、大洋洲及亞洲其他溫暖地區(qū)。模式標(biāo)本采自歐洲(英國)。
f. dissectum (Mart. et Galeot.) Ching in Acta Phytotax. Sinica 6: 344. 1957 et Ic. Fil. Sinic. 5: t. 216, f. 7. 1958. ——Adiantum tenerum Sw. var. dissectum Mart. et Galeot. Fil. Mex. 71. 1842. ——Adiantum capillus-veneris Hook. lc. Fil. 2: 36. t. 44B. 1851; Hook. et Bak. Syn. Fil. 123. 1873. non L. 1753. ——Adiantum capillus-veneris L. var. fissum Christ in Warburg Monsunia 1: 66. 1900. ——Adiantum capillus-veneris L. f. fissum (Christ) Ching in Acta Phytotax. Sinica 6: 343. 1957 et Ic. Fil. Sin. 5: t. 216. f. 8. 1958. ——Adiantum capillus-veneris L. var. trifidum Christ in Bull. Acad. Gaogr. Bot. Mans 11: 224. 1902. non A. trifidum Willd. et Fie 1850-1852. ——Adiantum capillus-venerus L. var. laciniatum Christ ex Tard.-Blot et C. Chr. in Fl. Indo-Chine 7(2): 185. 1940.
本變型主要以末回小羽片頂端深裂成一些條狀的裂片而與原變型區(qū)別。
產(chǎn)福建、廣東(乳源)、廣西(桂林、武鳴、豈寧)、湖南(慈利、永綏、武崗)、四川(峨眉山、樂山、寶興、南川、涪陵、縉云山、瀘縣)、貴州(黔清、赤水)、云南(麻栗坡、屏邊、貢山、永仁)、北京。生境同原變型,海拔700-1500米。也分布于越南及日本。模式標(biāo)本采自廣東。
全草入藥能解熱、利尿,治淋濁、淋巴結(jié)核并能鎮(zhèn)咳。
